De Standaard Column Joris Van Cauter: Gratie verlenen is in ongenade gevallen
"De manier waarop Donald Trump zijn privilege gebruikt om gratie te verlenen, doet denken aan hoe absolute vorsten dat duizend jaar geleden deden, schrijft Joris Van Cauter".
Lees het volledige opiniestuk via onderstaande link:
De Tijdcapsule | Strafpleiter Joris Van Cauter: 'Als God aan zichzelf twijfelt, mag ik het ook doen'
Joris Van Cauter (49) is strafpleiter. Hij behandelt vaak grote en mediagevoelige dossiers, zoals dat van voormalig bisschop Roger Vangheluwe en een Reuzegommer in de zaak-Sanda Dia. Hij voert een strijd tegen 'trial by media'. Deze week neemt hij plaats in De Tijdcapsule. Vandaag: de oneindige tijd.
De Tijdcapsule | Strafpleiter Joris Van Cauter: 'Het gevoel van de oneindige tijd die voor me ligt, is weg'
Joris Van Cauter (49) is strafpleiter. Hij behandelt vaak grote en mediagevoelige dossiers, zoals dat van voormalig bisschop Roger Vangheluwe en een Reuzegommer in de zaak-Sanda Dia. Hij voert een strijd tegen 'trial by media'. Deze week neemt hij plaats in De Tijdcapsule. Vandaag: de toekomstige tijd.
De Tijdcapsule | Strafpleiter Joris Van Cauter: 'Boosheid is een niet-productieve emotie. Ik probeer ze om te zetten in iets pos
Joris Van Cauter (49) is strafpleiter. Hij behandelt vaak grote en mediagevoelige dossiers, zoals dat van voormalig bisschop Roger Vangheluwe en een Reuzegommer in de zaak-Sanda Dia. Hij voert een strijd tegen 'trial by media'. Deze week neemt hij plaats in De Tijdcapsule. Vandaag: de tegenwoordige tijd.
De Tijdcapsule | Strafpleiter Joris Van Cauter: 'Uit je eigen fouten of tegenslagen put je begrip voor de feilbaarheid van ander
Joris Van Cauter (49) is strafpleiter. Hij behandelt vaak grote en mediagevoelige dossiers, zoals dat van voormalig bisschop Roger Vangheluwe en een Reuzegommer in de zaak-Sanda Dia. Hij voert een strijd tegen 'trial by media'. Deze week neemt hij plaats in De Tijdcapsule. Vandaag: de verleden tijd.
Podcasts die gerechtelijke dwalingen blootleggen, kunnen bijdragen tot het rechtzetten ervan
Op het DS Podcastfestival werd zaterdagavond het proces van true crime gevoerd: is het populair entertainmentgenre schuldig of niet? Podcastmaker Loore Nelen, advocaat Joris Van Cauter, parketmagistraat Céline D’havé en rechercheur Sam Vanhecke luisterden naar klassiekers Serial en West Cork. “Het gevaar bestaat dat iemand valselijk beschuldigd wordt.”
Dat er ethische bezwaren te maken zijn bij de explosie aan truecrimepodcasts en televisiereeksen, is een zekerheid. Maar is het genre inherent schuldig? Dat zeker niet. Daar waren podcastmaker Loore Nelen, advocaat Joris Van Cauter, parketmagistraat Céline D’havé en rechercheur Sam Vanhecke het over eens. Die laatste drie verleenden hun medewerking aan Nelens en Max-Lena Vanden Eyndes podcast De zaak Y over de pro’s en contra’s voor het inzetten van DNA-onderzoek in moordzaken. Voor het DS Podcastfestival luisterde het viertal naar de legendarische truecrimepodcasts Serial en West Cork en deelden ze hun bevindingen op het podium met journalist Heleen Debeuckelaere.
In Serial onderzoekt journalist Sarah Koenig een vijftien jaar oude moordzaak. De centrale vraag? Is Adnan Syed ten onrechte veroordeeld voor de moord op zijn ex-vriendin, de 18-jarige Hae Min Lee. Ook in West Cork worden vragen gesteld bij de rechtsgang: ging de Engelsman Ian Bailey vrijuit in de moord op de Franse Sophie Tuscan du Plantier in 1999? “Podcasts die gerechtelijke dwalingen blootleggen, kunnen bijdragen tot het rechtzetten ervan”, vindt Van Cauter. D’havé is het daar mee eens: “Vandaag kunnen we met meer zekerheid zeggen of iemand schuldig is, omdat we de bewijslast wetenschappelijker kunnen onderbouwen.” Als recherche heeft Vanhecke zelf ondervonden dat de onderzoeksmethoden sterk verbeterd zijn in vergelijking met twintig jaar geleden.
Toch zijn er ook kanttekeningen te maken bij de wijze waarop Koenig in Serial zelf op onderzoek trekt. “Soms wordt iemand genoemd in een onderzoek naar een verdacht overlijden, bijvoorbeeld omdat die persoon de laatste is die het slachtoffer levend heeft gezien. Uit het onderzoek blijkt dan dat die persoon geen rol heeft gespeeld in het overlijden. Maar als podcastmakers die persoon opnieuw naar voor schuiven als potentiële verdachte, wordt die nodeloos opnieuw voor de leeuwen gegooid. Daar vrees ik wel voor”, vertelt D’havé. “Stel dat Céline en ik elk een podcast zouden maken op basis van hetzelfde dossier, dan zouden we elk een andere dader kunnen framen. Dat is het professioneel onbehagen dat we hebben bij truecrimepodcasts”, vult Van Cauter aan.
Hinderlijk
Nelen neemt het op voor de podcastmakers: “De makers van Serial kaderen heel goed dat ze geen onderzoekers of politieagenten zijn. Ze delen hun bevindingen en indrukken, maar laten ook voldoende ruimte voor twijfel bij de luisteraar. Het is belangrijk dat de luisteraar zelf een eigen keuze kan maken.” Dat de podcasts waargebeurde moordzaken opvoeren als een vorm van entertainment, vindt zij niet noodzakelijk fout. “Voor mij toont het succes aan dat mensen nood hebben aan meer dan enkel het sensationele verhaal of die korte krantenkop. Mensen willen doorklikken. Ze willen een breder beeld en zijn kritisch over wat hen voorgeschoteld wordt.”
Dat betekent niet dat journalisten en burgers zich daarom maar als ongeleide projectielen in een moordonderzoek moeten werpen. D’havé en Vanhecke waarschuwen voor “parallel onderzoek” in moordonderzoeken die nog gaande zijn. “Ik heb de persbelangstelling heel erg zien evolueren en soms ervaren wij dat als hinderlijk voor het onderzoek”, vertelt D’havé. “Het gebeurt dat ons de pas wordt afgesneden door de pers. Een journalist volgt dan een spoor of hoort een getuige, terwijl wij daar bewust mee wachten of gewoon nog niet aan toe zijn gekomen.”
Van Cauter ergert zich vooral aan het selectief lekken aan de pers door betrokken partijen. “Dat is geen onderzoeksjournalistiek. Dat is gewoon overschrijven van iemand anders. Echt onderzoek brengt iets naar boven dat nieuw is”, stelde hij scherp.
Tot slot moet er niet alleen oog zijn voor de nabestaanden, maar ook voor de daders. “Dat is misschien cru, maar het recht op vergeten geldt ook voor daders. Ik ken daders die geleerd hebben uit hun veroordeling en straf”, zegt D’havé. Mocht er een podcast gemaakt worden over hun misdaden, vindt zij dat er met zowel de nabestaanden als de dader een akkoord moet bestaan. “Dat is mijn persoonlijke mening”, verduidelijkte ze. Tegelijk is het panel zich ervan bewust dat het internet een geheugen is waar moeilijk mee te onderhandelen valt.
Is true crime nu schuldig of niet, zoals gevraagd werd aan het begin van het debat? “Doe maar voort”, richtte D’havé zich tot podcastmakers. “Maar betrek justitie wel bij het verhaal. Als jullie de waarheid willen achterhalen en wij ook, waarom zouden we dat dan niet samen kunnen doen?”
Gentse verpleger (32) die twee collega’s aanrandde op de werkvloer kent straf: “Hij waande zich God en gedroeg zich er ook naar”
“Een rok of V-trui dragen, was geen optie meer. We wisten dat hij ons zou aanraken.” Vier maanden van ongewenst seksueel gedrag, pesterijen en zelfs fysiek geweld. Dat moesten verschillende verpleegsters in het Gentse psychiatrisch centrum Karus naar eigen zeggen ondergaan. Twee van hen zouden zelfs aangerand zijn door hun collega. In de Gentse rechtbank stonden de dames opnieuw oog in oog met het “alfamannetje”, dat vandaag voor de meeste aanklachten de vrijspraak vraagt. “Ik ben impulsief en knuffel graag.” De rechter hechtte echter weinig geloof aan die uitleg.
“Toen hij bij Karus begon, was hij een zachtaardig persoon, erg stil en verlegen. Maar die persoon was na zeven jaar niet meer te herkennen.” Twee verpleegsters en directe collega’s in het psychiatrisch centrum getuigden in oktober over de beklaagde in de Gentse rechtbank. “Het was een alfamannetje geworden, iemand die een eigen cultuur had geïnstalleerd waarbij hij de middelpuntzon was waartegen niemand in durfde te gaan”, ging hun advocaat Joris Van Cauter verder. “Het was dan ook geen eenvoudige stap om klacht neer te leggen.”
Blauwe plekken
Het is voor de slachtoffers in de zaak niet de bedoeling om hun ex-collega als ‘ware duivel’ af te schilderen. “Zijn kwaliteiten als verpleegkundige worden absoluut erkend, maar zijn gedrag was ontoelaatbaar. Hij kwam er echter lange tijd mee weg omdat hij er zelf lacherig over deed.” Volgens de verpleegkundigen ging het in eerste instantie over fysieke intimidatie bij heel wat collega’s. “Hij sloeg hen hard op de arm om zijn aanwezigheid in een ruimte aan te kondigen. Niet zelden liepen collega’s hierbij blauwe plekken op. Collega’s waren meer en meer op hun hoede wanneer ze in eenzelfde ruimte waren.”
Die ongepaste WhatsAppberichten werden in een dronken bui verstuurd en hij heeft zich er op de werkvloer reeds voor geëxcuseerd. Voor de andere feiten vragen we de vrijspraak
Advocaat Toon Deschepper
Bij verschillende vrouwelijke collega’s ging de beklaagde nog een stap verder. “Langs achteren vastgrijpen, kletsen op het achterwerk, borsten aanraken... Een rok of V-trui dragen was geen optie meer, omdat we wisten dat hij ons zou aanraken. Hij riep meermaals, en dat wordt door verschillende getuigen bevestigd, dat “iedereen hem als een god ziet, en dat hij dat eigenlijk ook is”.
Aan één collega stelde hij via WhatsApp de vraag of hij eens anale seks met haar zou mogen hebben en of hij “zijn zak bij haar mocht legen”. Het is ook die collega, samen met nog een slachtoffer, die volgens hun verklaringen uiteindelijk ook aangerand werden door de man. “Hij nam ons mee naar een aparte ruimte en raakte ons met zijn hand aan de geslachtsdelen aan.”
“Geen duidelijke nee”
Volgens advocaat Toon Deschepper, die de verdediging van de man op zich nam, is niet de gehele waarheid naar boven gekomen. “De feiten zijn verscherpt en in een veel te groot daglicht geplaatst. Mijn cliënt werd meermaals geëvalueerd en die bleek steeds uitermate positief. Dat hij een confronterende houding aannam op het werk, dat klopt wel. Dat moest ook, aangezien hij met jongeren met een drugsverslaving werkte. Die doelgroep vereist een directe aanpak, en die nam hij ook over bij de collega’s.”
Volgens de beklaagde waren de werkomgeving en het specifieke team waarin hij werkte de oorzaak van de normvervaging. “Er werd regelmatig over gevoelens, problemen, relaties en verlangens gepraat. En die gesprekken waren intens. Bovendien is mijn cliënt iemand die erg graag fysiek contact opzoekt. Hij knuffelde vaak met zijn collega’s, mannen én vrouwen. Wanneer iemand aangaf dat hij of zij zich niet comfortabel voelde, dan respecteerde hij dat.” Dat bevestigde de man zelf ook aan het einde van de zitting. “Ik heb in dit geval geen duidelijke nee gekregen. Het was nooit mijn bedoeling om hen te kwetsen.”
Volgens de arbeidsauditeur maakte de man zich schuldig aan ongewenst seksueel gedrag op het werk, geweld en pesterijen en de aanranding van twee collega’s. “We bekennen enkel schuld voor het ongewenst seksueel gedrag. Die ongepaste WhatsAppberichten werden in een dronken bui verstuurd en hij heeft zich er op de werkvloer reeds voor geëxcuseerd. Voor de andere feiten vragen we de vrijspraak.” De arbeidsauditeur vroeg de rechter om de verpleger te veroordelen tot een probatiestraf. Daarnaast werd ook het verplicht volgen van de cursussen gedragstraining, sociale vaardigheden en impulscontrole. Het psychiatrisch centrum Karus stelde zich ook burgerlijke partij in de zaak omwille van de kosten die het moest maken, waaronder het inzetten van een psycholoog voor de verschillende slachtoffers.
Autonome probatiestraf
De rechter sprak woensdag het vonnis uit in deze zaak. De man werd veroordeeld tot een autonome probatiestraf van twee jaar, waarin hij verplicht begeleiding moet volgen om aan zijn problematiek te werken. Als hij deze begeleiding niet opvolgt, riskeert hij een gevangenisstraf van 18 maanden. Aan twee slachtoffers moet hij elk een schadevergoeding van 5.000 euro betalen, en ook de toekomstige therapeutische kosten van de slachtoffers komen voor zijn rekening. Daarnaast werd hij veroordeeld tot het betalen van 9.000 euro schadevergoeding aan instelling Karus en ongeveer 3.000 euro aan rechtsplegingsvergoeding.
